«300 Αθηναίοι» σε μια συναρπαστική βόλτα σε Γεράνι και Ψυρρή


Αυτό το Σάββατο οι atenistas περιηγηθήκαμε σε δύο από τις πιο ιστορικές γειτονιές της Αθήνας. Από το Γεράνι των τυπογραφείων, της Βαρβακείου Σχόλης, και τους ιταλικούς θιάσους του Θεάτρου Μπούκουρα περάσαμε στο αρχαίο και μεσαιωνικό αστικό ιστό της συνοικίας του Ψυρρή.
Η ιστορία της περιοχής πλούσια καθώς από την ίδρυση του ελληνικού βασιλείου οι γειτονιές αυτές αποτελούσαν το σημείο εισόδου και προσωρινής εγκατάστασης φοιτητών, στρατιωτών και μεταναστών οι οποίοι (τότε όπως και τώρα) στοιβάζονταν σε δωμάτια αμφιβόλου στατικότητας. Ένας από αυτούς ήταν ένας μαθητής της Βαρβακείου Σχολής από τη Σκιάθο, ο Αλέξανδρος Παπαδιμάντης, στον οποίο «μιαν φοράν είχε πέσῃ ὅλη ἡ ὀροφὴ διὰ νυκτὸς πέραν τοῦ προσκεφάλου του».
Άλλοι πιο εύποροι προτίμησαν πιο ασφαλή καταλύματα όπως ο Λόρδος Βύρωνας που κατέλυσε στην οικία Μακρή κατά την επίσκεψή του στην Αθήνα. Ο Βύρωνας αν και έφυγε «για την Σταμπούλ που χει παρθένες κρίνα, την καρδιά και την ψυχή θα του κράτησε η Αθήνα» καθώς η νεότερη κόρη της οικογένειας Μακρή η όμορφη Τερέζα του έκλεψε την καρδία και για τα μάτια της μόνο έγραψε το ποίημα «η Κόρη των Αθηνών».
Βυζαντινά εκκλησάκια που κατεδαφίστηκαν και μετά χτίστηκαν ξανά για να αποτελέσουν ιστορικές σπαζοκεφαλιές ή καλύφθηκαν με νεοκλασικές προσόψεις για να στεγάσουν τους λειτουργούς της θέμιδος, κολόνες που πηγαινοέρχονταν από τον Πειραιά, ήρωες του ’21 αλλά και μόρτηδες και κουτσαβάκηδες αποτελούν ψηφίδες που συνθέτουν το μωσαϊκό της ιστορίας της γειτονίας αυτής.
Ο περίπατός μας κατέληξε στην πλατεία Αβησσυνίας όπου μας περίμενε αρωματικός καφές αλλά και μελωδίες και χοροί από την ομώνυμη χώρα της Αφρικής (Αβησσυνία είναι το αρχαίο όνομα της Αιθιοπίας). Μαζί μας η επίτιμη πρόξενος της Αιθιοπίας κυρία Κατερίνα Καλογεροπούλου-Αρμενάκη που μας μίλησε για την αιθιοπική κοινότητα της Αθήνας αλλά και την ιστορική ελληνική παροικία της Αιθιοπίας της οποίας η ίδια αποτελεί μέλος.
Όσοι από εσάς δεν μπόρεσαν να είναι μαζί μας στον περίπατο μας αλλά θέλετε να ανακαλύψετε τα μυστικά της Αθήνας, βρείτε πληροφορίες για την ιστορία της περιοχής καθώς και το χάρτη του περιπάτου μας στο τέλος της σελίδας. Καλή περιήγηση!

300 Athenians in a fascinating walk in Gerani and Psirri
Last Saturday the atenistas group walked around two of the most historic neighborhoods of the city of Athens. We walked through Gerani, the area of print shops, Varvakeios School, the Italian theater troupes of the Boukouras Theater and reached the ancient and medieval city district of Psirri.
The story of this district is very rich; since the establishment of the Kingdom of Greece, these neighborhoods were the point of entry and temporary accommodation for students, soldiers and immigrants who then -as is the case now as well – were packed into dwellings ready to collapse. The writer Alexandros Papadiamandis from the isle of Skiathos attending the Varvakeios School was one of these students and “ one night, the whole roof fell very close to his head”.
Others, being more affluent, preferred to live in safer dwellings: Lord Byron, for instance, when visiting Athens, found accommodation in the Makris House. Lord Byron left for Istanbul but he left his heart in Athens as the younger daughter of the Makris family, beautiful Teresa, stole his heart and was the inspiration for his “Maid of Athens”.
Byzantine churches, once demolished and then rebuilt, have been puzzling historians: they were sometimes covered with neoclassical façades and turned into legal courts. Pillars that came and went to Pireaus, national figures of the War of Independence 1821 along with intimidating tough guys constitute pieces of this area’s puzzle.
Our walk concluded at Avyssinia Square where we enjoyed full flavored coffee along with songs and dance from Ethiopia, formerly known as Abyssinia. Mrs Katerina Kalogeropoulou-Armenaki, honorary consul of Ethiopia, joined us and talked with us about the Ethiopian community in Athens as well as about the historical Greek community in Ethiopia, her own community of origin.
For those who were unable to take this walk along with us but would like to discover the secrets of the city on your own, you will find below information on the district’s history and an annotated map. Have a nice walk!




Τα κείμενα του περιπάτου:

1. Δημαρχείο της Αθήνας: Η ανέγερση δημοτικού μεγάρου στην πρωτεύουσα αποφασίστηκε το 1871, επί δημαρχίας Παναγή Κυριακού. Η μελέτη και τα σχέδια εκπονήθηκαν το 1872 από τον αρχιτέκτονα Παναγιώτη Κάλκο (1810-1878) και η οικοδομή είχε ολοκληρωθεί το 1874. Το κτήριο αρχικά ήταν διώροφο, κεραμοσκεπές, με συμμετρική μορφολογική οργάνωση και δωρικό πρόπυλο, αυστηρού νεοκλασικού ρυθμού, έντονα επηρεασμένο από την αρχιτεκτονική των Ανακτόρων της πλατείας Συντάγματος.
Ο Παναγής Κυριακός, λόγω των πενιχρών οικονομικών του Δήμου, αποφάσισε να στεγαστούν οι υπηρεσίες του Δήμου στον όροφο, και νοίκιασε το ισόγειο σε καταστηματάρχες. Έτσι, υπήρχε το παράδοξο θέαμα το Δημαρχείο να συστεγάζεται με ένα καφενείο, μια ταβέρνα, ένα οινοπωλείο και ένα φερετροποιείο. Το Δημαρχείο άρχισε να απαξιώνεται στη συνείδηση του κόσμου και χαρακτηρίστηκε από τον τύπο της εποχής «εν των βρωμερωτέρων σημείων της πόλεως».
Το 1935-1937 (επί δημαρχίας Κώστα Κοτζιά) προστέθηκε ο τρίτος όροφος, αφαιρέθηκαν μια σειρά από διακοσμητικά στοιχεία των όψεων και επενδύθηκε η βάση του κτιρίου με μαρμάρινες πλάκες.

2. Κτήριο Ρομάντσο: To κτήριο της οδού Αναξαγόρα 5 ήταν η έδρα των εκδοτικών επιχειρήσεων του Νίκου Θεοφανίδη και του ιστορικότερου λαϊκού περιοδικού του 20ού αιώνα, του «Ρομάντσου». Η πρώτη φάση του κτιρίου χρονολογείται στα τέλη της δεκαετίας του 1930, χτισμένο εξαρχής για τυπογραφικές επιχειρήσεις.Ο εκδότης Νίκος Θεοφανίδης, αγόρασε το κτίριο στα τέλη της δεκαετίας του 1950 ή στις αρχές του 1960 και το επέκτεινε καθ’ ύψος, εκαθιστώντας εκεί ταχυπιεστήρια, όπου τύπωνε, εκτός από τα δικά του περιοδικά, και τη «Ραδιοτηλεόραση», το μοναδικό τότε τηλεοπτικό περιοδικό με μεγάλη κυκλοφορία, αλλά και δύο εφημερίδες που βρίσκονταν στα δύο αντίθετα άκρα του πολιτικού φάσματος, τον «Ελεύθερο Τύπο» του Σάββα Κωνσταντόπουλου και τον «Ριζοσπάστη», το όργανο του ΚΚΕ.
«Ρομάντσο», «Πάνθεον», «Βεντέττα», τρεις επιγραφές στην πρόσοψη του βιομηχανικού κτιρίου της Αναξαγόρα, ποπ χρώματα αλλά και ποπ ιστορίες, αν θεωρήσουμε ότι το «Ρομάντσο» ήταν το σημαντικότερο ποπ περιοδικό στην Ελλάδα, δηλαδή εκφραστής μιας λαϊκής κουλτούρας. Ποπ ιστορίες αλλά και παλπ φίξιον (pulp fiction) α λα ελληνικά μέσα από την ατέλειωτη σειρά αναγνωσμάτων που δημοσιεύονταν στο «Ρομάντσο», καθώς και σε δύο άλλους τίτλους του Θεοφανίδη, λιγότερο γνωστούς αλλά εξίσου μυθικούς: στον «Ζέφυρο» (με ερωτικές, ρομαντικές ιστορίες) και στο «Μυστήριο» (με αστυνομικές ιστορίες).
Η Αναξαγόρα 5 ανήκε σε μια διακριτή περιοχή Τύπου κάτω και γύρω από την Ομόνοια. Στην Πειραιώς στεγαζόταν η «Βραδυνή» και λίγο πιο εκεί, στην οδό Σωκράτους, η εφημερίδα «Καθημερινή». Το χαρτί ή καλύτερα τα γιγαντιαία ρολά τυπογραφικού χαρτιού που κατέκλυζαν την οδό Αναξαγόρα είναι – μαζί με τη μυρωδιά του αντιμονίου – ζωντανή ανάμνηση για όσους εργάζονταν εκεί ή περνούσαν από εκεί στη δεκαετία του 1970 και στις αρχές του 1980.
Το κτήριο πρόσφατα ενοικιάστηκε από τους ιδιοκτήτες του πολυχώρου Bios, και αναμένεται να στεγαστεί εδώ παράρτημα του πολυχώρου, ενώ οι χαρακτηριστικές ταμπέλες θα παραμείνουν παρούσες.
H γειτονιά που περπατάμε, ονομάζεται Γεράνι, και ανήκει στη σύγχρονη πόλη της Αθήνας, σε αντίθεση με τον εν πολλοίς αρχαίο και μεσαιωνικό αστικό ιστό της συνοικίας του Ψυρρή. Το όνομα της η γειτονιά το χρωστά σε ένα μικρό πηγαδάκι, από όπου έβγαζαν οι κάτοικοι νερό με γεράνι, δηλαδή με μικρό γερανό, που βρισκόταν σχεδόν στη διασταύρωση της Σοφοκλέους με την οδό Γερανίου.

3. Βαρβάκειος Σχολή – Δημοτική Αγορά (πλήρες αρχικό όνομα «Βαρβάκειος Πρότυπος Σχολή, ΒΠΣ) είναι ένα από τα αρχαιότερα σχολεία της Ελλάδας. Άρχισε να λειτουργεί το 1860 σε κτήριο που χτίστηκε με δαπάνη του εθνικού ευεργέτη Ιωάννη Βαρβάκη, προς τιμή του οποίου ονομάστηκε η Σχολή. Το πρώτο αυτό κτήριο βρισκόταν στο χώρο της σημερινής Βαρβακείου Αγοράς επί της οδού Αθηνάς και στέγαζε τη Σχολή μέχρι και το 1944, οπότε το κτίριο υπέστη μεγάλες καταστροφές κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου. Έκτοτε η Σχολή στεγαζόταν σε άλλα κτήρια στην Αθήνα, ενώ το αρχικό κτήριο κατεδαφίστηκε τελικά το 1955. Από το 1983 έως και σήμερα το Πειραματικό Γυμνάσιο και Λύκειο της Βαρβακείου Σχολής στεγάζεται σε κτιριακές εγκαταστάσεις στο Παλαιό Ψυχικό.
Απέναντί μας βρίσκεται το συγκρότημα της Δημοτικής Αγοράς, το άρχισε να οικοδομείται από τον Δήμο Αθηναίων με βραδείς ρυθμούς το έτος 1878, στον χώρο ανατολικά του Βαρβακείου. Μεσολάβησε ωστόσο η πυρκαγιά του Αυγούστου 1884 που κατέκαυσε τις παράγκες της παλαιότερης Αγοράς (της περιόδου της Τουρκοκρατίας) που λειτουργούσε ακόμη τότε στα ανατολικά της Βιβλιοθήκης του Αδριανού και, κατόπιν αυτού, επιταχύνθηκαν οι εργασίες στην οδό Αθηνάς και η Νέα Αγορά αποπερατώθηκε το έτος 1886. Έκτοτε λειτουργεί αδιάκοπα, στεγάζοντας μεγάλο αριθμό καταστημάτων τροφίμων, ενώ ανακαινίστηκε σταδιακά μεταξύ των ετών 1979-1996, από τον Δήμο, σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού.

4. Θέατρο Μπούκουρα – Πλατεία Θεάτρου: Στο σημείο που σήμερα βρίσκεται η πλατεία Θεάτρου, λειτούργησε ένα από τα πρώτα θέατρα της Αθήνας. Ενώ το θέατρο είχε ξεκινήσει στην νέα πρωτεύουσα από το 1835, οι πρώτες προσπάθειες ήταν αρκετά ερασιτεχνικές και προχειροφτιαγμένες και ήταν ανάγκη να βρεθεί ένας κατάλληλος χώρος για τη στέγαση των παραστάσεων.
Έτσι, μετά από διάφορες περιπέτειες, το 1838 χτίζεται το πρώτο πέτρινο χειμερινό θέατρο (τα θέατρα της Αθήνας μέχρι τότε ήταν ξύλινα) τον Ιταλό Μπαζίλιο Σανσόνι, σε οικόπεδο που του παραχωρήθηκε δωρεάν από την κυβέρνηση. Ο Σανσόνι είχε επίσης το εξαιρετικό προνόμιο να είναι ο μόνος για μια πενταετία που θα μπορεί να δίνει παραστάσεις μέσα στην Αθήνα και για να χτίσει τελικά το θέατρο όχι μόνο χρησιμοποίησε μια επιχορήγηση 10.000 δρχ αλλά προπώλησε και τα εισιτήρια των θεωρείων. Τα εγκαίνια του θεάτρου γίνονται στις 6 Απρίλη του 1840 με το έργο «Λουτσία ντι Λαμερμούρ» του Γκαετάνο Ντονιτσέττι, από ιταλικό μελοδραματικό θίασο. Το έργο είχε τεράστια επιτυχία, δίνοντας 144 παραστάσεις και προκαλώντας ρίγη ενθουσιασμού στους Αθηναίους που έφταναν ακόμα και στο σημείο να δανείζονται με τόκο προκειμένου να πληρώσουν τα εισιτήρια. Το 1844 Το θέατρο αγοράζεται έναντι 23.000 δρχ. από τον Σπετσιώτη αγωνιστή της Επανάστασης και μεγαλέμπορο, Ιωάννη Μπούκουρα και έκτοτε μένει στην ιστορία με το όνομά του.
Το κτίριο είχε μία κύρια είσοδο στην οποία οδηγούσαν δύο μεγάλες σκάλες, ιδιαίτερη στεγασμένη είσοδο για τα βασιλικά θεωρεία, γραφείο διευθυντή και «εισιτηριοπωλείον» (ταμείο). Η αίθουσα απέριττα διακοσμημένη, μάλλον φτωχική, με εφτά σειρές ξύλινων πάγκων, 113 θέσεις για καθίσματα και τρεις σειρές θεωρείων. Ο φωτισμός γινόταν με κεριά και με έναν πολυέλαιο με λάμπες πετρελαίου, μέχρι το 1883 που ήρθε στην Αθήνα το αεριόφως. Το θέατρο είδε πολλές «πρώτες», και φιλοξένησε πολλούς κυρίως ιταλικούς θιάσους. Αφού χρησιμοποιήθηκε αρκετά χρόνια για να τέρψει την κοσμική Αθήνα, «γερασμένο» πια, το 1897 κατεδαφίστηκε. Μια φήμη λέει ότι εδώ ακούστηκε πρώτη φορά η φράση «Ας πάει και το παλιάμπελο», από κάποιον θεατή που είχε φάει όλη την περιουσία του για την Ιταλίδα ηθοποιό Ρίτα Μπάσο, και του είχε μείνει μόνο ένα αμπελάκι.
Η παρουσία του Θεάτρου σε αυτό το σημείο είναι εμφανής, όχι μόνο από την τωρινή Πλατεία Θεάτρου και τον ομώνυμο δρόμο, αλλά και από τα ονόματα των τριγύρω δρόμων: το θέατρο βρισκόταν στην οδό Μενάνδρου (η οποία αρχικά λεγόταν Ηρώδου), ενώ προς την μεριά του Ψυρρή συναντούμε τις οδούς Αισχύλου και Αριστοφάνους. Εξάλλου, το όριο της περιοχής του Γερανίου με τον παλιό, μεσαιωνικό αστικό ιστό της γειτονιάς του Ψυρρή, είναι η οδός Ευριπίδου, ο μόνος από τους γύρω «θεατρικούς» δρόμους που προϋπήρξε του θεάτρου.

5. Διπλάρειος Σχολή: Το κτήριο που βρίσκεται μπροστά μας, καταλαμβάνοντας ένα ολόκληρο οικοδομικό τετράγωνο και κυριαρχώντας οπτικά στην Πλατεία Θεάτρου, είναι το κτήριο της Διπλαρείου Σχολής της Ελληνικής Βιοτεχνικής Εταιρείας.
Η Ελληνική Βιοτεχνική Εταιρεία (Ε.Β.Ε) ιδρύθηκε στην Αθήνα το 1892, από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Στέφανο Κυπάρισσο. Σύμφωνα με το καταστατικό της, η Εταιρεία είχε σκοπό την προαγωγή και ανάπτυξη της δωρεάν τεχνικής διδασκαλίας. Ο Αριστείδης Διπλάρης, μέλος της Ε.Β.Ε. από το 1894, όρισε με διαθήκη του τη διάθεση της περιουσίας του για την ίδρυση μιας ομώνυμης Σχολής, στην οποία θα διδασκόταν δωρεάν σε άνδρες και γυναίκες σχέδιο και γενικώς, τέχνες. Η Διπλάρειος Σχολή, λειτούργησε για περισσότερα από 45 χρόνια στο κτήριο αυτό, και καθ’ όλη τη διάρκεια λειτουργίας των Σχολών εκπαιδεύτηκαν εδώ πάνω από 65.000 τεχνίτες όλων των ειδικοτήτων. Ενδεικτικά, κάποιες από τις σχολές που έχει στεγάσει η Διπλάρειος Σχολή είναι αυτές της Ξυλογλυπτικής, της Πιλοποιίας, της Πλαστικής, της Επιπλοποιίας, του Ελεύθερου Σχεδίου κ.ά.
Το κτήριο εγκαινιάστηκε το 1932 με την στέγαση και λειτουργία των Σχολών. Αξίζει να παρατηρήσουμε ότι το κτήριο είναι εξαιρετικά χωροθετημένο, κυριολεκτικά στην καρδιά της βιοτεχνικής Αθήνας, γειτονεύοντας με τον βιοτεχνικό πόλο του Ψυρή αλλά και με την εξίσου πλούσια σε βιοτεχνίες περιοχή του Μεταξουργείου. Εντύπωση προκαλεί η κλίμακα του κτηρίου. Αν μας φαίνεται εντυπωσιακό σήμερα, πνιγμένο από εξίσου ογκώδη κτήρια, μπορούμε να αναλογιστούμε πώς φάνταζε στην Αθήνα του Μεσοπολέμου.

6. Αϊ-Γιάννης στην Κολώνα:Είναι μικρή μονόκλιτη ξυλόστεγη βασιλική, που τοποθετείται στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Χαρακτηριστικό στοιχείο της είναι ο αρχαίος, με κορινθιακό κιονόκρανο κίονας, που βρίσκεται στο Ιερό Βήμα και εξέχει από την στέγη. Η εκκλησία είναι αφιερωμένη στον άγιο Ιωάννη Πρόδρομο και εορτάζει στις 29 Αυγούστου, ημερομηνία αποτομής της κεφαλής του Αγίου.
Οι παλαιοί Αθηναίοι πίστευαν πως ο Άγιος Ιωάννης έχει θαυματουργική ιδιότητα ως προς την ίαση από πυρετό, για αυτό εξάλλου είχε και το προσωνύμιο «Θερμαστής», που θεραπεύει δηλαδή τις θέρμες, τον πυρετό. Η παράδοση, που διέσωσε ο Δημήτρης Κομπούρογλου, αναφέρει: «Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος στα τελευταία του έστησε μία κολώνα, και στο θεμέλιο της έδεσε όλες τις αρρώστιες με μετάξια λογιώ-λογιώ χρώματα, και τα έχωσ΄ εκεί βαθιά και από πάνω τους έβαλε την κολώνα και είπε: Σαν θα πεθάνω, όποιος αρρωστήσει, να έρθει να δέσει ένα μετάξι στην κολώνα τρεις κόμπους, με ότι χρώμα έχει η αρρώστια του, και να πει τρεις φορές: Αϊ-Γιάννη μου, εγώ δένω την αρρώστια μου και η χάρη σου ναν τήνε λύσει», κ΄ ευθύς θα γιατρευτεί». Στη βάση της κολώνας μπορούσε να διακρίνει κανείς μέχρι σχετικά πρόσφατα τα σημάδια από τις κλωστές και το καυτό κερί, που κόλλαγαν όχι μόνο οι χριστιανοί, αλλά ακόμα και οι μουσουλμάνοι, σεβόμενοι των θαυματουργό Άγιο και προσδοκώντας τη βοήθειά του. Το τελετουργικό είχε ως εξής: Ο άρρωστος, πρώτα έτριβε την κλωστή (με διαφορετικό χρώμα για κάθε αρρώστεια) στην εικόνα του Αγίου, έπειτα έπρεπε να τη φορέσει γύρω από την μέση του για κάποιες μέρες, και τέλος την κόλλαγε με κερί, όπως είπαμε, πάνω στην κολώνα.
Οι δοξασίες αυτές, σε μια εποχή που τα θανατικά, οι επιδημίες δηλαδή, και η ελονοσία θέριζαν τους Αθηναίους, συναντούνται ευρύτερα στην Αθήνα, καθώς η κιονολατρεία ήταν ιδιαίτερα διαδεδομένη. Ας μην ξεχνάμε ότι το Κολωνάκι, έχει πάρει το όνομά του από μια παρόμοια «θαυματουργή» αρχαία κολώνα που υπήρχε στην περιοχή, ενώ ένας ακόμα τέτοιος κίονας υπάρχει στην περιοχή του Κουκακίου. Ωστόσο, η περίπτωση του Αγίου Ιωάννη στην Κολώνα είναι ιδιαίτερη, αν σκεφτούμε ότι στο ίδιο σημείο υπήρχε ασκληπιείο των Ρωμαϊκών Χρόνων, με μνημείο αφιερωμένο στον Αθηναίο Γιατρό Τόξαρι, ο οποίος ήταν «Ιατρός ήρως Αθήνισιν αρχαίος ως ο Απόλλων» και ζούσε στην περιοχή. Από αυτό το μνημείο εικάζεται ότι προέρχεται η κολώνα του Αη-Γιάννη. Αν και το τωρινό χτίσμα του ναού χρονολογείται από την Τουρκοκρατία, το εκκλησάκι είναι παλαιοχριστιανικό, και λειτουργεί ακατάληπτα από το 565 μΧ.

7. Εκκλησάκι του Αγίου Αθανασίου: Το εκκλησάκι του Αγίου Αθανασίου, αποκαλούμενο και «Αιγινίτικο Μετόχι», είναι μια μικρή και απλή μονόκλιτη βασιλική, κτισμένη επί Τουρκοκρατίας (οι παλαιότερες αγιογραφίες φέρουν τη χρονολογία 1638) και μαρτυρείται ως μετόχι της Μονής Κοιμήσεως της Αίγινας («Παναγίας Χρυσολεοντίσσης»). Νεώτερες επισκευές (ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα) έχουν παραμορφώσει τελείως τη δυτική της όψη, ενώ τμήμα του υπόλοιπου ναού βρίσκεται ενσωματωμένο στο προαύλιο συνεργείου. Από αυτό το σημείο και πέρα, αφήνουμε πίσω μας το Γεράνι και μπαίνουμε στη γειτονιά του Ψυρρή, αφού η Ευριπίδου είναι το όριο που χωρίζει τις δυο γειτονιές σε αυτό το σημείο. Θα γίνει πιο εμφανές όταν από τους σύγχρονους, κανονικά χαραγμένους δρόμους του Γερανίου, θα αρχίσουμε να περπατάμε στον οθωμανικό αστικό ιστό της γειτονιάς του Ψυρρή.

8. Σπίτι Παπαδιαμάντη (κατεδαφισμένο): Στο δρόμο αυτό κατοικούσε επί 12 ολόκληρα χρόνια ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, σε ένα φτωχικό δωμάτιο στο τέρμα του δρόμου. Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ήρθε από την Σκιάθο στην Αθήνα το 1873 για να τελειώσει το Βαρβάκειο Γυμνάσιο, και το 1874 γράφτηκε στη φιλοσοφική σχολή του Πανεπιστημίου. Πέρασε από αρκετές περιοχές, όπως η Καπνικαρέα και το Ριζόκαστρο, αλλά τα πιο πολλά χρόνια έμεινε στη γειτονιά του Ψυρή. Το πρώτο του διήγημα δημοσιεύεται το 1879 και λίγα χρόνια αργότερα δημοσιεύει τη «Γυφτοπούλα» στην εφημερίδα «Ακρόπολη». Το 1886 είναι ήδη κάτοικος της συνοικίας του Ψυρή, μένοντας 8 χρόνια σε ένα άλλο δωμάτιο και 12 χρόνια στο δωμάτιο της οδού Αριστοφάνους. Με τους γείτονές του δεν είχε πολλές σχέσεις, αφού γύρναγε αργά τη νύχτα από τη δουλειά του στην Ακρόπολη κι έφευγε τις ώρες που οι άλλοι ένοικοι έλειπαν, με αποτέλεσμα να περνάει σχεδόν απαρατήρητος.
Στο ίδιο σημείο που βρίσκεται σήμερα το ανακαινισμένο ομώνυμο εστιατόριο (Σαρρή και Αγίων Αναργύρων) λειτουργούσε από το 1860 μέχρι το 1920, η μπακαλοταβέρνα του Καχριμάνη η οποία το αγαπημένο του στέκι του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη. Στα 20 περίπου χρόνια που ζούσε στη συνοικία, η μπακαλοταβέρνα του Καχριμάνη αποτελούσε το αγαπημένο του στέκι για φαγητό και κρασί, καθώς του άρεσε το κοκκινέλι και η ρετσίνα κι έπινε ίσως περισσότερο από όσο έπρεπε. Πολλές φορές, καθόταν μόνος του στο πιο απόμερο τραπέζι του Καχριμάνη και έγραφε τα διηγήματα του. Πολλά θέματα διηγημάτων του Παπαδιαμάντη είναι γραμμένα με σκηνικό το παντοπωλείο αυτό – όπως το αποκαλεί – της οδού Σαρρή. Στου Καχριμάνη δεν πήγαινε ποτέ ο Παπαδιαμάντης Τετάρτες και Παρασκευές, που νήστευε, οπότε και αναζητούσε νηστίσιμα φαγητά σε άλλα μαγέρικα της περιοχής. Η σχέση του Παπαδιαμάντη με τη γειτονιά του Ψυρή δε σταματά στο σπίτι του και στον Καχριμάνη, αφού ο Παπαδιαμάντης έψελνε σε όλες σχεδόν της εκκλησίες της γειτονιάς.

9. Πλατεία Ηρώων: Η πλατεία που βρισκόμαστε, η οποία αποτελεί και κατά κάποιον τρόπο την «καρδιά» της συνοικίας, ονομάζεται Πλατεία Ηρώων και είναι από τις παλιότερες της Αθήνας, αφού διαμορφώθηκε μεταξύ 1855-57, επί δημαρχίας Κώστα Γαλάτη.
Στην Πλατεία Ηρώων γεννήθηκε και ο θρύλος των κουτσαβάκηδων, των νταήδων που τρομοκράτησαν τη συνοικία αλλά και όλη την Αθήνα στα μέσα και στα τέλη του 19ου αιώνα. «Νονός» τους ήταν ένας καβγατζής δεκανέας ιππικού των Οθωνικών χρόνων, ο Δημήτρης Κουτσαβάκης. Τους ξεχώριζε κανείς από την ενδυμασία τους: στενό παντελόνι, το λεγόμενο τζογέ, μυτερά παπούτσια με τακούνι, ρεπούμπλικα με βουλιάγματα και μαύρη κορδέλα (τη «θλίψη» ή «χλίψη»), σακάκι κοντό φορεμένο στο αριστερό μόνο μανίκι, και λαδωμένο τσουλούφι, κομπολόι και μαγκούρα, και φυσικά μαχαίρια, κάμες και κουμπούρια. Συχνά φορούσαν ζωνάρι, το οποίο άφηναν να κρέμεται στο πεζοδρόμιο, ώστε να καυγαδίσουν με όποιον το πατήσει («έχει λύση τη ζώνη του για καυγά» λέμε σήμερα). Επίσης, οι κουτσαβάκηδες είχαν τσιγκελωτό μουστάκι, δείγμα περηφάνιας και τιμής, στο οποίο μάλιστα ορκιζόντουσαν. Από εκεί έχει μείνει η φράση «θα φάμε τα μουστάκια μας» όταν μιλάμε για καυγά. Λεγόντουσαν επίσης και «μόρτηδες», λέξει που βγαίνει από το γαλλικό mort, γιατί στην μεγάλη επιδημία χολέρας (δεκαετία του 1850) στην Αθήνα, από αυτό το κοινωνικό στρώμα στρατολογήθηκαν οι έκτακτοι νεκροθάφτες.
Η κυριαρχία των κουτσαβάκηδων έληξε με το διορισμό του Δημήτρη Μπαϊρακτάρη ως αστυνομικού διευθυντή, το 1893. Ο Μπαϊρακτάρης εξευτέλιζε τους μάγκες, αφού μετά τη σύλληψη τους ξύριζε, τους κούρευε, τους έκοβε της μύτες των παπουτσιών και το μανίκι του σακακιού που δε φόραγαν και τους υποχρέωνε να καταστρέψουνε με τα ίδια τους τα χέρια τα όπλα τους, σε μια δημόσια τελετή. Μετά από τέτοιον εξευτελισμό, οι μάγκες προτιμούσαν να εγκαταλείψουν τη συνοικία ή και να μείνουν στη φυλακή, παρά να γυρίσουν στα παλιά τους λημέρια.
Η Πλατεία ονομάστηκε έτσι προς τιμήν των Ηρώων του 1821, ονόματα των οποίων όπως θα προσέξετε έχουν δοθεί σε γύρω δρόμους, το 1884. Κατά την περίοδο των κουτσαβάκηδων, που είχαν την έδρα τους στου Ψυρή, κυκλοφόρησε η φήμη ότι μόνοι τους ονόμασαν το στέκι τους Πλατεία Ηρώων, για την «παλικαριά» τους, κάτι που φυσικά δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Μιας και μιλάμε για ονόματα, να προσθέσουμε ότι στην πλατεία έχει τη ρίζα του και το όνομα της γειτονιάς. Κατά την διάρκεια της Τουρκοκρατίας, υπήρχε εδω η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, η επονομαζόμενη «του Ψυρρή», από το όνομα του κτήτορά της, ενός Ψυρρή, δηλαδή Ψαριανού. Η χαμένη πια εκκλησία του Αγίου Αθανασίου βάφτησε ολόκληρη τη γειτονιά, ενώ το τοπωνύμιο είναι παμπάλαιο, αφού συναντάται πρώτη φορά σε κείμενα περιηγητών το 1678.

10. Λαϊκή οθωμανική οικία: Το κτίριο που έχουμε μπροστά μας αποτελεί ένα αντιπροσωπευτικό λαϊκό κτίσμα μικρής κλίμακας της περιόδου της τουρκοκρατίας. Πρόκειται για ισόγειο κτίσμα με υπερυψωμένο υπόγειο και επικάλυψη με κεραμοσκεπή στέγη. Έχει δύο μόνο σειρές ανοιγμάτων στο δρόμο με χαρακτηριστικά στοιχεία όπως οι σιδεριές και τα κουφώματα με ξύλινο πλαίσιο. Η πρόσβαση γίνεται από την πλαϊνή αυλόθυρα. Πρόκειται για ένα κτίσμα που αντιπροσωπεύει έναν αρχιτεκτονικό ρυθμό που πλέον σπανίζει, όχι μόνο στη συνοικία του Ψυρή αλλά και σε ολόκληρη την Αθήνα. Αξίζει να σημειώσουμε, ότι μετά την καταστροφή της Αθήνας από τον Κιουταχή, το 1827, είχαν καταστραφεί όλα τα αθηναϊκά σπίτια «πλην εξήκοντα», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η απογραφή της εποχής. Το σπίτι της οδού Τάκη, κατά πάσα πιθανότητα ξαναχτίστηκε μετά την καταστροφή της πόλης πανομοιότυπο με το προγενέστερο, όπως και άλλα παρόμοια κτίσματα στις παλιές γειτονιές της πόλης, αλλά αυτό δε μειώνει καθόλου αξία του.
Παρόλο που η έκφραση «Τάτσι Μήτσι Κότσι» γεννήθηκε εξαιτίας τριών αρβανιτών ληστών που συνεννοούνταν ταχύτατα (Τάτσι=Τάσος, Μίτσι=Μήτσος, Κότσι=Κώστας), κυκλοφορεί ο αστικός μύθος ότι η έκφραση γεννήθηκε σε αυτό το σοκάκι του Ψυρή. Στην οδό Τάκη (Τάτση σύμφωνα με το αθηναϊκό ιδίωμα), υπήρχε πράγματι ο καφενές του Μήτση. Έτσι, υποτίθεται ότι οι μάγκες συναντιόντουσαν και λέγανε «Τάτσι, Μήτσι, Κότσι», δηλαδή θα βρεθούμε στην Τάκη, στον καφενέ του Μήτσι, να παίξουμε κότσοι, δηλαδή ζάρια.

11. Άγιοι Ανάργυροι: Ο Ναός των Αγίων Αναργύρων χρίστηκε τον 11ο αιώνα και ανήκει στον σπάνιο στην Ελλάδα τύπο του σταυροειδούς ναού με διπλοθολικό (με δύο δηλαδή πατώματα) τρούλο. Το 1908, λόγω των ενοριακών αναγκών, μεγεθύνθηκε, με αποτέλεσμα να παραμορφωθεί αισθητά. Στα τέλη του 19ου αι. και στις αρχές του 20ου κατά καιρούς στην εκκλησία εκκλησιάζονταν τακτικά και ενίοτε έψαλλαν και οι Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης και Αλέξανδρος Μωραϊτίδης
Κατά την Τουρκοκρατία, στο σημείο που βρίσκεται σήμερα η πλατεία Αγίων Αναργύρων υπήρχε κοιμητήριο, όπως και σε άλλους ενοριακούς ναούς. Στο κοιμητήριο του ναού θάφτηκαν ενορίτες ήρωες της Ελληνικής Επανάστασης, όπως ο Παναγής Κτενάς και τα αδέρφια Νικόλαος και Χρήστος Σαρρής, που έχουν δώσει τα ονόματά τους σε δρόμο της συνοικίας. Ο Παναγής Κτενάς σκοτώθηκε το 1822, όταν γιορτάζοντας την παράδοση των Τούρκων της Ακρόπολης, η λάθος εκπυρσοκρότηση ενός κανονιού τον γκρέμισε από τον ιερό βράχο, κι έτσι στον τάφο του υπήρχε το επίγραμμα «Ελλήνων νίκης άγγελος έπαθες ξένον πάθος / ως ο Ευκλής ο παλαιός ο Μαραθωνομάχος / Ως φοίνιξ όμως στου πυρός τας φλόγας που ερρίφθης / και στην αθάνατον ζωήν πάλιν αναγεννήθης ». Το μάρμαρο βεβηλώθηκε από τους Τούρκους, αναστηλώθηκε μετά την απελευθέρωση και χάθηκε κατά τα οθωνικά χρόνια

12. Θέατρο Εμπρός: Το κτήριο στέγαζε αρχικά τα τυπογραφεία της εφημερίδας ΕΜΠΡΟΣ. Ο ιδρυτής της εφημερίδας «ΕΜΠΡΟΣ», Δημήτρης Καλαποθάκης ήταν μανιάτης δημοσιογράφος. Η εφημερίδα Εμπρός άρχισε να εκδίδεται στις αρχές του 20ου αιώνα., σταμάτησε κι άρχισε να επανεκδίδεται μετά το 1945 από τον γιο του Αλκιβιάδη και τα τυπογραφεία της στεγάστηκαν στου Ψυρή, γειτονιά κατάμεστη από τυπογραφεία τα χρόνια μετά τον πόλεμο.
Το παλιό τυπογραφείο μετατράπηκε σε θέατρο το 1988, χάρη στο όραμα του σκηνοθέτη Τάσου Μπαντή, σε μια εποχή που του Ψυρρή ήταν σχεδόν νεκρή θεατρικά περιοχή. Το θέατρο Εμπρός υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους χώρους τέχνης και θεάτρου στο κέντρο της Αθήνας. Ως κτίριο αποτελεί μνημείο νεότερης αρχιτεκτονικής, η διαμόρφωση του θεάτρου δε έγινε από τους σημαντικούς αρχιτέκτονες Τάκη Φραγκούλη και Αντώνη Δαγκλίδη και υπήρξε ιδιαίτερα αξιόλογη αντέχοντας στο πέρασμα του χρόνου. Τον Νοέμβριο του 2011, πραγματοποιήθηκε 15ήμερη κατάληψη του θεάτρου, από την ομάδα «Κίνηση Μαβίλη», που έστω και προσωρινά, το ξαναζωντάνεψε, ενώ οι δραστηριότητες τους στο κτήριο του ΕΜΠΡΟΣ συνεχίζονται ακόμα

13. Οικία Ρήγα Παλαμίδη (κατεδαφισμένη): Στην οδό Ρήγα Παλαμίδου, έζησε σε νεαρή ηλικία ο αγωνιστής του 1821 Ρήγας Παλαμίδης. Ο Παλαμίδης είχε πάρει μέρος σε σημαντικές μάχες του Αγώνα, όπως στα Δερβενάκια, ενώ συμμετείχε και σε όλες τις εθνοσυνελεύσεις. Μετά την επανάσταση έγινε πολτικός και διετέλεσε βουλευτής, υπουργός και πρόεδρος της Βουλής, ενώ αγωνίστηκε και για την έξωση του Όθωνα

14. Αγία Παρασκευή.
Το μικρό, ιδιωτικό εκκλησάκι που συναντάμε σε αυτό το σημείο, είναι χτισμένο στις αρχές του 20ου αιώνα, μιμούμενο ξεκάθαρα ωστόσο τη Βυζαντινή αρχιτεκτονική. Είναι αφιερωμένο στην Αγία Παρασκευή, και διαδέχθηκε κατεστραμμένο ναό αφιερωμένο στην ίδια Αγία, που υπήρχε στην ίδια θέση.

15. Ζωγραφική σε τυφλή όψη κτηρίου
Παράλληλα με τα μνημεία, βλέπουμε και κινήσεις που φιλοδοξούν να αναδειχτούν σε σύγχρονα τοπόσημα της γειτονιάς. Η τοιχογραφία που βλέπουμε πίσω μας αποτελεί καρπό της συνεργασίας του Δήμου Αθηναίων με την ομάδα Carpe Diem, που είχε ως σκοπό να ομορφύνουν κάποιες τυφλές όψεις ογκωδών κτηρίων στη γειτονιά του Ψυρρή. Η συγκεκριμένη τοιχογραφία ειναι έργο του Taxis, μέλος της ομάδας Carpe Diem, ενώ η δράση του Δήμου συνεχίζεται και σε άλλες περιοχές.

16. Χριστοκοπίδης
Ο ναός που έχουμε μπροστά μας είναι αφιερωμένος στη Γέννηση του Χριστού. Αν και το σημερινό κτήριο είναι κατασκευασμένο το 1860, διαδέχθηκε παλαιότερο ναό του 16ου αιώνα, ο οποίος πιθανολογείται ότι είναι χτισμένος πάνω σε υπόγεια, παλαιοχριστιανική εκκλησία, που με τη σειρά της χτίστηκε σε απομεινάρια αρχαίου ναού, πιθανόν της Αθηνάς Παλλάδος. Σε αυτές τις διαδοχικές αρχιτεκτονικές φάσεις οφείλει και τον ασυνήθιστο προσανατολισμό της προς βορρά.
Οι κτήτορες της μεσαιωνικής εκκλησίας του Χριστού ήταν η οικογένεια Κοπίδη, κάτι που έκανε τους κατοίκους να αποκαλούν την εκκλησία «Χριστοκοπίδη».
Ο παραμυθάς Χανς-Κριστιαν Αντερσεν σημειώνει στο οδοιπορικό του στην Ελλάδα, ότι δίπλα στο ναό του Χριστοκοπίδη υπήρχε μια μαρμάρινη κολώνα, σπάραγμα πιθανός αρχαίου κίονα, που η λαϊκή φαντασία την μετέτρεψε στην κολώνα στην οποία είχε δεθεί και μαστιγωθεί ο Χριστός. Οι κάτοικοι τις απέδιδαν θαυματουργές δυνάμεις και την λιτάνευαν τακτικά, σε μια περίπτωση ανάλογη της κολώνας του Αη-Γιάννη που επισκεφθήκαμε πριν.
Η περιοχή γύρω από την εκκλησία του Χριστοκοπίδη υπήρξε στα νεότερα χρόνια η συνοικία των Ναξιωτών εσωτερικών μεταναστών που έχουν ακόμα και σήμερα έντονη παρουσία στη γειτονιά του Ψυρρή.

17. Οικία Don Pacifico: Στην οδό Καραϊσκάκη έμενε ο δον Δαβίδ Πατσίφικο από το 1836 ως πρόξενος της Πορτογαλίας. Το Πάσχα του 1849 η κυβέρνηση είχε απαγορεύσει για πρώτη φορά το «κάψιμο του Εβραίου» ή του «Ιούδα», πασχαλινό έθιμο κατά το οποίο έκαιγαν αχυρένιο ομοίωμα Εβραίου λόγω της επίσκεψης του Γάλλου τραπεζίτη Ρότσιλντ. Με αφορμή την απαγόρευση αυτήν όχλος επιτέθηκε στον Εβραίο Δον Πατσίφικο, εισέβαλε στο σπίτι του και προξένησε καταστροφές, ο ίδιος δε μόλις που διασώθηκε από τη μανία του πλήθους και κατέφυγε στη αγγλική πρεσβεία, έχοντας πρόσφατα αποκτήσει την αγγλική υπηκοότητα. Ο Πατσίφικο ζήτησε υπέρογκο ποσό ως αποζημίωση από το ελληνικό κράτος αλλά δεν ικανοποιήθηκε και τότε στράφηκε στη βρετανική κυβέρνηση. Η υπέρμετρη αντίδραση της Βρετανίας, που κορυφώθηκε με τον ναυτικό αποκλεισμό της χώρας από το Βρετανικό Ναυτικό το 1850 και την κατάσχεση ελληνικών πλοίων στο Αιγαίο, ώστε να αναγκαστεί η Ελλάδα να καταβάλει αποζημίωση, αποτελεί πρωτοφανή στην ιστορία των διεθνών σχέσεων αναίτια επίδειξη ισχύος. Η κρίση έληξε ύστερα από παρέμβαση των άλλων δύο προστάτιδων δυνάμεων, της Γαλλίας και της Ρωσίας, αφού όμως η Ελλάδα είχε δεχθεί ισχυρό οικονομικό πλήγμα.

18. Οικία Μακρή (κατεδαφισμένη): O Λόρδος Βύρων, κατά το 1809-1810, έφτασε σαν περιηγητής στην Αθήνα, μετά από ένα μεγάλο ταξίδι στην νότια Ευρώπη και την Ελλάδα. Στην Αθήνα νοίκιασε δωμάτιο στο σπίτι της χήρας του Άγγλου Πρόξενου. Η χήρα Μακρή είχε τρεις κόρες, με μικρότερη την Τερέζα, που ήταν μόλις 12 ετών. Ο 22 Βύρωνας δεν άργησε να ερωτευτεί την μικρή Τερέζα, κάνοντας κάποιες φορές απίστευτες σκηνές (πχ ότι θα μαχαιρωθεί για χάρη της με το στιλέτο του). Η Τερέζα, δασκαλεμένη από τους δικούς της, δε λύγισε στην πολιορκία του Λόρδου Βύρωνα, ίσως γιατί κατά τα ήθη της εποχής είχε δυο μεγαλύτερες αδελφές ανύπαντρες. Ο ποιητής, πριν αποχωρήσει από την Αθήνα, έγραψε για χάρη της Τερέζας την «Κόρη των Αθηνών», που τυπώθηκε για πρώτη φορά δύο χρόνια αργότερα, το 1812. Στο σπίτι της οικογένειας Μακρή ο Λόρδος Βύρωνας έμεινες συνολικά, κατά την πρώτη του αυτή επίσκεψη στην Αθήνα, 10 εβδομάδες, διάστημα μάλλον σύντομο, αλλά ικανό να γεννήσει το θρύλο της «Κόρης των Αθηνών
Στην Ευρώπη που διένυε την περίοδο του ρομαντισμού, το ποίημα και ο έρωτας του Άγγλου ποιητή για μια νεαρή Αθηναία, έγιναν ιστορίες ανάρπαστες. Στα πιο πολλά περιηγητικά βιβλία του 19ου αιώνα για την Αθήνα, αφιερώνονται αρκετές σελίδες στην «Κόρη των Αθηνών». Ενδεικτικά είναι τα ενθύμια με τα οποία γύρισε πίσω στην πατρίδα του ο περιηγητής Delton, to 1854: «ένα κομμάτι μάρμαρο από τον Παρθενώνα, ένα κλαράκι από την ιερή ελιά του Πλάτωνα, κι ένα βάζο ελιές από την Κόρη των Αθηνών».
Η Τερέζα Μακρή παντρεύτηκε τελικά έναν Άγγλο προξενικό υπάλληλο, 20 χρόνια αργότερα, και πέθανε σε βαθιά γεράματα το Σεπτέμβρη του 1875.
Το σπίτι της οικογένειας Μακρή ήταν ένα απλό πέτρινο διώροφο, με πλούσια ωστόσο αυλή γεμάτη λεμονιές κι ένα πηγάδι, και ξεχώριζε από τον ιστό της αγγλικής σημαίας. Δεν ήταν νεοκλασικό, όπως πολλοί το φαντάζονται, αφού ο νεοκλασικισμός δεν έφτασε στην Αθήνα παρά μόνο μετά την Απελευθέρωση. Επίσης, αρκετοί υποστηρίζουν ότι το σπίτι γκρεμίστηκε το 1974, πράγμα μάλλον αδύνατο, αφού ήδη ο Δημήτριος Καμπούρογλου, στις αρχές του αιώνα το χαρακτηρίζει «ερειπιώνα». Το 1924, στην εκατονταετηρίδα του θανάτου του Λόρδου Βύρωνα, στο σπίτι που βρισκόταν στη θέση του σπιτιού της Κόρης των Αθηνών, ο Δήμος Αθηναίων εντοίχισε αναμνηστική πλάκα, αλλά το σπίτι αυτό τελικά κατεδαφίστηκε το 1974, για να δώσει τη θέση στην πολυκατοικία που κοιτάμε αυτή τη στιγμή.

19. Παλαιό Κακουργιοδικείο (Αγία Ελεούσα): Στο σημείο αυτό υπήρχε κατά την Τουρκοκρατία ο ενοριακός ναός της Αγίας Ελεούσας, ο οποίος μετατράπηκε το 1835 σε Κακουργιοδικείο, βάση των σχεδίων του Χριστιανού Χάνσεν. Στο ισόγειο του νεοκλασικού κτηρίου έχει ενσωματωθεί το ιερό του ναού. Η μετατροπή αυτή έγινε επειδή δεν υπήρχαν μεγάλα κτήρια στην Αθήνα, ικανά να στεγάσουν δημόσιες υπηρεσίες, οπότε οι αρχές στράφηκαν σε ερειπωμένες εκκλησίες. Έτσι, η Αγία Ελεούσα έγινε Κακουργιοδικείο, και ο Χριστοκοπίδης στέγασε τον Άρειο Πάγο, μετατροπή που δε σώζεται σήμερα, αφού κατόπιν ξαναέγινε εκκλησία.
Το Κακουργοδικείο είναι ένα από τα πρώτα έργα του Χριστιανού Χάνσεν στην Αθήνα, αφού πρωτολειτούργησε το 1836 και είναι χαρακτηριστικό δείγμα της εποχής του πρώιμου νεοκλασικισμού, που χαρακτηρίζεται από λιτότητα, στιβαρότητα και μνημειακότητα.
Μετά την μετεγκατάσταση του Κακουργιοδικείου στην οδό Σανταρόζα, στεγάστηκε εδώ αστυνομικός σταθμός, στις αρχές του εικοστού αιώνα, και κατόπιν υπηρεσίες του ληξιαρχείου, ενώ μετά πέρασε μια μακρά περίοδο παρακμής, χρησιμοποιούμενο ως χώρος καταστημάτων. Εν τέλει, κατέληξε στην ιδιοκτησία της εκκλησίας της Ελλάδας, και παρέμεινε αχρησιμοποίητο από το 1972 ως τις μέρες μας, βρισκόμενο σχεδόν σε ερειπιώδη κατάσταση. Ανακαινίστηκε πρόσφατα, με δωρεά του ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος» και στεγάζει σήμερα την πατριαρχική βιβλιοθήκη.

20. Πλατεία Αβησσυνίας: Η πλατεία πήρε το όνομά της στις αρχές του 20ου αιώνα όταν αγρότες και έμποροι συναθροίζονταν στην πλατεία και πουλούσαν ζώα και αγαθά. Η πλατεία ήταν τόσο πολυσύχναστη ώστε να την παρομοιάζουν με την Αβησσυνία που ήταν Αφρικανικό εμπορικό κέντρο. Σύμφωνα με μια άλλη εκδοχή η πλατεία πήρε το όνομά της από τους ελάχιστους Αβησσυνούς, δηλαδή Αιθίοπες κατοικούσαν στην περιοχή επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ή, κατά μία πιο ρομαντική εκδοχή, επειδή εκεί μοιράστηκε, το 1922, η ανθρωπιστική βοήθεια από την Αιθιοπία προς τους Μικρασιάτες πρόσφυγες.
Στην τωρινή πλατεία υπήρχε κατά την Τουρκοκρατία ο Άγιος Νικόλαος στα Μαγγανάρια, δηλαδή στα εργαστήρια μεταξιού, αφού ο γύρω χώρος ήταν γεμάτος μικρά μεταξουργεία.

Advertisements
Αρέσει σε %d bloggers: